De Commissie Brinkman en het belang van specialisatie

Het rapport van de Commissie Brinkman geeft vooral een analyse van de geschreven pers en benadrukt het belang van een goede journalistieke infrastructuur. En hoewel dat ook de opdracht aan de commissie was, verdwijnt daardoor de lezer/burger naar de achtergrond. En om die lezer/burger gaat het uiteindelijk. Die moet kunnen functioneren in een democratische samenleving en het is daarin dat de journalistiek een belangrijke rol kan vervullen, maar ... alleen als de burger/lezer dat wil. Met andere woorden: de journalistiek moet voor de burger toegevoegde waarde hebben. En als dat het geval is, dan is de burger misschien ook bereid daarvoor te betalen. Waar kan die meerwaarde uit bestaan? In ieder geval niet uit het algemene nieuws dat alomtegenwoordig is. Mogelijk wel uit onderzoeksjournalistiek en op de lezer toegesneden informatie. Het woord onderzoeksjournalistiek komt in het hele rapport niet voor, maar over op de lezer toegesneden informatie zijn wel enkele passages te vinden (die overigens niet in de aanbevelingen terug te vinden zijn). Op pagina 40 staat te lezen:

'Voor de redactionele component geldt dat wanneer de dagbladen sterker kiezen voor een beperkter aantal redactionele kerngebieden, zij voor andere domeinen kunnen leunen op externe capaciteit en expertise. Wanneer dat op bredere schaal in de gedrukte media zou gebeuren, ontstaat er buiten de redactionele context, ruimte voor gespecialiseerde journalistieke kernen die eveneens kwaliteit kunnen leveren.'

En op pagina 49:

'Voor betaalde dagbladen die als supermarkten voor ‘elck wat wils’ aanbieden, lijken de perspectieven af te nemen. Specialisatie op thema’s en doelgroepen, met een herkenbare identiteit, vormen het richtsnoer voor deze dagbladen in de nabije toekomst. Voorts zullen redacties het in de toekomst met aanzienlijk minder mensen en middelen moeten stellen. Zij zullen moeten kiezen welke specifieke functie zij willen vervullen voor hun lezers.
Op die manier kunnen ze gezag herwinnen, omdat ze iets doen dat bijzondere waarde heeft voor hun publiek. Een kernfunctie van de journalistiek is altijd geweest: het opsporen, analyseren, presenteren en beoordelen van relevante feiten. Daar komt de functie van bemiddelaar bij: de journalist vergaart en verwijst, zo mogelijk in samenwerking met de lezers. Het uitgeven van een dag- of weekblad is ook het exploiteren van een bepaald groepsgevoel, een smaakgemeenschap. Dagbladen moeten zich van elkaar onderscheiden door een dergelijke groep te benoemen en te bedienen. Als deze speciaalzaken naast hun basisassortiment meer willen bieden, zullen zij dat moeten inkopen tegen zo laag mogelijke kosten. De tijd dat de redactie alle bijlagen zelf maakte, elke sector zelf volgde, is voorbij. Door meer gebruik te maken van de expertise van anderen zullen zij hun kerntaak beter kunnen vervullen met minder mensen.'

Of de gespecialiseerde informatie via de krant wordt aangeboden of op een andere manier doet in feite niet terzake, met dit verschil dat de krant (nog) een platform is waarmee geld verdiend kan worden, terwijl dat via het internet nog niet gebeurt. Dat dat de grootste uitdaging is voor uitgevers is een open deur, maar dat de oplossing in de richting van specialisatie gezocht moet worden, daar raak ik eigenlijk steeds meer van overtuigd.